Waarom de verschuiving naar cafeïnevrije koffie? Een gesprek met Calm Coffee Roastery en Decaf Nation
"Is dit echt cafeïnevrij?" Het is een van Decaf Nations favoriete reacties van klanten - en het zegt alles over het reputatieprobleem waar cafeïnevrije koffie vanaf heeft moeten komen. Cafeïnevrije koffie heeft al lange tijd een reputatieprobleem - afgedaan als een compromis voor mensen die geen cafeïne kunnen hebben en door branders als een bijzaak behandeld. Dat beeld begint te veranderen. Nu de kwaliteit en het aanbod verbeteren, bieden meer branders serieuze cafeïnevrije en cafeïnearme opties aan, en sommigen - zoals Calm Coffee Roastery en Decaf Nation - hebben er hun volledige focus op gebouwd. We zien diezelfde vraag ook bij Green Coffee Collective, met een constante stroom verzoeken om meer experimentele, uitgesproken cafeïnevrije koffies. We spraken met Will van Calm Coffee Roastery en Jacob van Decaf Nation om erachter te komen wat er echt speelt in de verschuiving naar cafeïnevrije koffie.
![]()
Wie drinkt het, en waarom blijft het stigma bestaan?
Wie cafeïnevrije koffie drinkt, verandert. Het blijft niet langer beperkt tot mensen die geen cafeïne kunnen hebben - steeds vaker zijn het koffieliefhebbers die er bewust voor kiezen en afhankelijk van het moment van de dag afwisselen tussen cafeïnevrije en cafeïnehoudende koffie. Mensen die geen cafeïne kunnen hebben vormen nog steeds een groot deel van het klantenbestand, zegt Jacob van Decaf Nation, en zij zijn blij dat er eindelijk een optie is die echt geweldig smaakt. Ook komen er veel nieuwkomers die een herhaling verwachten van een slechte ervaring van jaren geleden - en verrast zijn door hoe ver de kwaliteit is gekomen.
Will van Calm Coffee Roastery wijst op de opkomst van meer experimentele cafeïnevrije koffies als onderdeel van deze verschuiving - avontuurlijke opties voor specialty-klanten die later op de dag of 's avonds iets spannends willen drinken, of ze nu al jaren cafeïnevrije koffie drinken of het voor het eerst proberen.
Twee misvattingen richten nog steeds de meeste schade aan. De eerste: dat cafeïnevrije koffie vol chemicaliën zit. Bij sommige traditionele processen werden inderdaad chemische oplosmiddelen gebruikt, en goedkopere cafeïnevrije koffie kan nog steeds met goedkopere methoden worden verwerkt - die geschiedenis heeft veel koffiedrinkers wantrouwig gemaakt. Maar moderne cafeïnevrije koffie van specialty-kwaliteit is een ander product. Decaf Nation koopt groene koffie die via natuurlijke processen cafeïnevrij is gemaakt, wat ook beter helpt om de smaak te behouden. Ook aan Calm Coffee Roastery wordt nog regelmatig gevraagd: maken jullie jullie eigen koffie cafeïnevrij? De meeste koffiedrinkers hebben geen idee hoe gespecialiseerd dat proces is - en hoe ver van de branderij het daadwerkelijk plaatsvindt.
De tweede misvatting gaat over de smaak. Cafeïnevrije koffie is lange tijd als een bijzaak behandeld - slecht gebrand om slechte groene koffie te maskeren en donker genoeg gebrand om elk spoor van verwerking of terroir te verbergen. Maar als het goed wordt gedaan, kan het net zo complex, soepel, zoet, fruitig, nootachtig of chocoladeachtig smaken als elke cafeïnehoudende koffie.
Waar het daadwerkelijk wordt gemaakt
De traditionele toeleveringsketen voor cafeïnevrije koffie ziet er zo uit: groene koffie wordt geteeld in het land van herkomst, net als elke andere koffie, en vervolgens verscheept naar een van een handvol fabrieken waar koffie cafeïnevrij wordt gemaakt - voornamelijk in Duitsland, Canada en Mexico - voordat hij opnieuw naar branders wordt verscheept. Maar net als de kwaliteit van cafeïnevrije koffie zelf begint ook dit deel van de waardeketen te verschuiven.
Steeds meer koffie wordt nu in de landen van herkomst cafeïnevrij gemaakt. Will wijst op een groeiende voorkeur onder specialty-branders en consumenten voor Colombiaanse koffies die bij Descafecol cafeïnevrij worden gemaakt met de ethylacetaat- of "suikerrietmethode". Descamex heeft ondertussen een fabriek voor cafeïnevrijmaking op waterbasis in Mexico en heeft onlangs een nieuwe faciliteit in Brazilië geopend. Volgens Will is deze langzame verschuiving naar cafeïnevrijmaking in het land van herkomst op elk vlak logisch - voor de koffiekwaliteit, voor het milieu en om meer van de waardeketen in producerende landen te houden.
Maar hij is voorzichtig over het tempo: door de omvang en kosten van het bouwen van nieuwe faciliteiten voor cafeïnevrijmaking zal de meeste cafeïnevrije koffie voorlopig nog buiten het land van herkomst worden verwerkt, in centra zoals Duitsland en Canada. Jacob van Decaf Nation houdt er een vergelijkbare nuchtere kijk op na. "Ik denk dat we meer boerderijen het proces zullen zien oppakken," zegt hij, "maar het kan even duren voordat dat effect heeft, omdat de infrastructuur er op veel plaatsen simpelweg nog niet is."
Het is geen eenvoudig verhaal van een industrie die zich van de ene op de andere dag verplaatst - het is een langzame, omstreden verschuiving waarbij zelfs mensen die dagelijks met cafeïnevrije koffie werken het niet volledig eens zijn over het tempo.
Hoe het daadwerkelijk wordt gebrand
Een van de belangrijkste vragen die we bij Green Coffee Collective krijgen, is hoe je cafeïnevrije koffie moet branden. De meest voorkomende fouten ontstaan doordat cafeïnevrije koffie als gewone koffie wordt behandeld of te donker wordt gebrand - waardoor de subtielere smaakstoffen waarop cafeïnevrije koffie steunt, verloren gaan. Cafeïnevrije koffie heeft meer zorg nodig, niet minder, dan cafeïnehoudende koffie. Jacob merkt op dat de koffie veel sneller verschroeit, vooral wanneer hij met water is verwerkt, en dat er per lot zachtere hitte en meer experimenten nodig zijn, omdat niet elke cafeïnevrije koffie op dezelfde manier brandt. Will voegt daaraan toe dat rauwe cafeïnevrije koffie er donkerder uitziet dan hij daadwerkelijk smaakt. Daarom is bij het branden een lagere storttemperatuur en een kortere totale branding nodig - en is de eerste krak te gedempt om er net zo op te vertrouwen als bij cafeïnehoudende koffie.
Waar het naartoe gaat
Waar gaat cafeïnevrije koffie nu naartoe? Jacob zou graag zien dat chemische methoden om koffie cafeïnevrij te maken volledig uit de industrie verdwijnen, en dat natuurlijke processen - Swiss Water, suikerriet en CO2 - de standaard worden. Ook zou hij meer diversiteit in het brandniveau willen zien: Decaf Nation biedt al een lichtere, op filterkoffie gerichte cafeïnevrije koffie aan (Yemen Anis), naast een medium/donkere espresso-optie (Peru Alto Mayo), en vindt dat cafeïnevrije koffie dezelfde reeks profielen nodig heeft als cafeïnehoudende koffie, in plaats van één donkere branding voor elke toepassing. Half-caf maakt daar ook deel van uit - Decaf Nation lanceerde in 2025 zijn eigen hybride blend na vraag op koffiefestivals, zodat klanten hun cafeïne-inname kunnen verlagen zonder er volledig afstand van te doen.
Wills enthousiasme draait om twee dingen. Ten eerste: meer cafeïnevrijmaking in landen van herkomst buiten Colombia - met name Brazilië, gezien Descamex' nieuwe faciliteit daar. Ten tweede: koffiesoorten die van nature al minder cafeïne bevatten. Excelsa volgt hij het meest aandachtig: beter bestand tegen een veranderend klimaat dan arabica en als bonus van nature cafeïnearmer. Calm Coffee Roastery verkoopt sinds kort een Excelsa uit Zuid-Soedan, via Green Coffee Collective - een herkomst met een eigen verhaal en een smaakprofiel dat Will als echt ongewoon omschrijft.
Jacob noemt Nogales, een specialty-boerderij in Colombia, als een naam om in de gaten te houden - zij hebben hun eigen proces ontwikkeld om koffie cafeïnevrij te maken, ook uitgebreid geëxperimenteerd met gewone koffie en vorig jaar meerdere prijzen gewonnen voor hun cafeïnevrije koffie.
De conclusie
Praat lang genoeg met Will en Jacob en er begint een patroon zichtbaar te worden: cafeïnevrije koffie is niet bezig gewone koffie in te halen, maar wordt simpelweg serieus genomen. Betere bonen. Zorgvuldiger branden. Verwerking die langzaam dichter bij de plek komt waar de koffie wordt geteeld. Niets daarvan is een compromis - het is gewoon wat er gebeurt wanneer een industrie iets niet langer als een bijzaak behandelt.
Saskia Chapman Gibbs
Marketing & Duurzaamheid, Green Coffee Collective
