Inzicht in de sector: hoe Brazilië de koffieprijs beïnvloedt

Op de ochtend van 20 juli 2021 ontdekten boeren in heel Sul de Minas dat hun koffieplanten zwartgeblakerd waren. Een reeks koudefronten was vanuit het zuiden opgetrokken en bracht Brazilië het koudste weer in meer dan 30 jaar. Anders dan bij de beruchte vorstperiodes in de jaren 1970, die grotendeels beperkt bleven tot Paraná, trof deze ook het hart van de Braziliaanse Arabica-teelt in Minas Gerais en de Cerrado Mineiro (Daily Market Trends).

Duizenden kilometers verderop, in New York, liep de koffieprijs al op. Binnen een jaar waren de Arabica-futures verdubbeld (Arab News). Een paar nachten vorst in één land hadden veranderd hoeveel koffiebranders overal voor hun koffie betaalden. Dit patroon heeft zich in de geschiedenis van koffie steeds opnieuw voorgedaan.

Een prijs die in New York wordt bepaald

Het cijfer dat die week steeg, was de C-prijs, de benchmarkfuturesprijs voor Arabica. Deze wordt verhandeld op de Intercontinental Exchange (ICE) in New York en genoteerd in Amerikaanse centen per pond, terwijl Robusta een eigen markt in Londen heeft. Slechts een klein deel van de koffie die op de beurs wordt verhandeld, wisselt ooit van eigenaar als fysieke bonen, maar de C-prijs is wereldwijd het referentiepunt voor koffietransacties. De meeste groene koffie, ook specialtykoffie, wordt verkocht tegen een differentieel: een premie of korting op de C-prijs die rekening houdt met de kwaliteit, herkomst en verwerking.

Dat betekent dat een zorgvuldig verwerkte Ethiopische microlot en een container commerciële Braziliaanse koffie uiteindelijk tegen dezelfde benchmark worden geprijsd. De grootste invloed op die benchmark komt van Brazilië.

Eén land, bijna de helft van alle koffie ter wereld

Brazilië produceert bijna 40% van alle koffie ter wereld en een nog groter deel van de Arabica (USDA, juli 2026). Als de oogst daar groter of kleiner wordt, beweegt het wereldwijde koffieaanbod mee.

Dit jaar laat dat effect duidelijk zien. Na vijf jaar waarin weersomstandigheden de oogst van Arabica hebben getroffen, verwacht het USDA dat Brazilië in 2026/27 een recordaantal van 71,9 miljoen zakken oogst, waarvan het aantal zakken Arabica alleen al met 9,5 miljoen stijgt (USDA, juli 2026). Dat herstel is een belangrijke reden waarom de wereldwijde productie naar verwachting een record van 189,7 miljoen zakken bereikt (Tridge).

Als het weer omslaat

Een concentratie op die schaal brengt risico’s van dezelfde omvang met zich mee. Het bekendste voorbeeld is de zwarte vorst van 1975, die de koffieoogst in Paraná vrijwel volledig verwoestte. Paraná was toen een van de grootste koffiestaten van Brazilië (Daily Coffee News). De oogst van het daaropvolgende jaar daalde met ongeveer 60% en de prijzen verdrievoudigden in de twee jaar daarna (Bizcommunity). De vorst veranderde ook de Braziliaanse koffieteelt zelf: de teelt verplaatste zich naar het noorden, naar Minas Gerais en de Cerrado, die uitgroeiden tot de belangrijkste koffieproducerende regio’s van het land (Times Brasil).

Droogte werkt langzamer, maar is net zo krachtig. In 2021 trof de vorst gewassen die al te lijden hadden onder de ergste droge periode in Brazilië in 91 jaar. Juist de combinatie van die twee dreef de prijzen zo hoog (Arab News).

Het ritme van de oogst

Zelfs in een rustig jaar produceert Braziliaanse Arabica zelden twee keer dezelfde hoeveelheid. Een boom die het ene seizoen veel oplevert, heeft het volgende seizoen meestal rust nodig, waardoor de oogst schommelt tussen grotere ‘aan’-jaren en kleinere ‘uit’-jaren. Handelaren houden in hun verwachtingen rekening met dat ritme, en de huidige recordoogst valt aan de hoge kant van de cyclus, geholpen door goed weer (Daily Coffee News).

De real en de dollar

Koffie wordt in dollars geprijsd, maar Braziliaanse boeren betalen hun arbeiders, kunstmest en leningen in reais. Als de real verzwakt, levert dezelfde dollarprijs thuis meer op en zijn boeren en exporteurs eerder bereid te verkopen. Die extra verkoop kan de C-prijs drukken, en dat gebeurde deze week opnieuw, toen een zwakkere real werd genoemd als een van de factoren die druk zetten op Arabica (Business Recorder).

Een markt die op verwachtingen handelt

De markt wacht niet tot de koffie is geplukt. Conab, het nationale oogstbureau van Brazilië, publiceert elk seizoen meerdere prognoses, die stuk voor stuk nauwlettend worden gevolgd. De raming voor de oogst van 2026 is gestegen van 66,7 miljoen zakken in mei (StoneX) naar 67,6 miljoen, voornamelijk door een verwachte stijging van 34,8% van Arabica (CropGPT). Particuliere analisten ramen de oogst nog hoger; Marex voorspelt tot wel 75,9 miljoen zakken (Trading Economics). Beleggingsfondsen, waarvan veel nooit één zak in ontvangst nemen, kopen en verkopen op basis van elke prognose en weerswaarschuwing. Daardoor kunnen de prijzen sneller en sterker stijgen of dalen dan op basis van alleen het fysieke aanbod zou gebeuren.

Daarom betekent een recordoogst niet automatisch dat koffie goedkoop wordt. Arabica bereikte in februari 2025 een piek van iets meer dan $4.30 per pond (Business Recorder), en ondanks de uitzonderlijk grote oogst van dit jaar werd er deze week nog steeds voor ongeveer $2.95 per pond gehandeld. Handelaren blijven bezorgd over het aanbod op korte termijn; de koffievoorraden in de gecertificeerde magazijnen van ICE liggen niet ver boven het laagste niveau in 27 jaar (Business Recorder).

Wat dit voor ons en voor jou betekent

We voelen elk van deze schommelingen. Als de C-prijs verandert, verandert de prijs van groene koffie mee. Dat geldt ook voor koffie uit herkomstgebieden ver van Brazilië, omdat de prijs van zoveel koffie wereldwijd op dezelfde benchmark is gebaseerd.

Voor onze vaste koffies die het hele jaar door verkrijgbaar zijn, proberen we prijzen vast te leggen wanneer de markt daalt, zodat we ze zo lang mogelijk stabiel kunnen houden. Dat lukt niet altijd: soms blijven de prijzen maandenlang hoog, of is de koffie die we willen niet beschikbaar om vooraf in te kopen, waardoor onze prijzen de markt moeten volgen.

Dus als de prijs van een vertrouwde koffie verandert, ligt de oorzaak meestal niet bij de koffie zelf. Vaker gaat het om een koude nacht in Minas Gerais, een nieuwe prognose van Conab of een schommeling van de real, die in de hele toeleveringsketen tot aan je koffiebrander voelbaar is.