RECHT UIT TIMOR-LESTE

Koffie kwam in de vroege 18e eeuw met de Portugezen naar Timor-Leste. Het vruchtbare land was er meteen geschikt voor en halverwege de 18e eeuw was koffie een van de meest waardevolle exportproducten van het land geworden. Ondanks de rijkdom die het genereerde, werd er echter weinig geïnvesteerd in de ontwikkeling van het land. Halverwege de 20e eeuw was Timor-Leste, in de woorden van Karst zelf, niet veel meer dan een verwaarloosd handelsstation.

Op 28 november 1975 riep Timor-Leste de onafhankelijkheid uit van Portugal. Negen dagen later vielen Indonesische troepen het land binnen, annexeerden het en monopoliseerden commercieel de koffiesector. De 24 jaar durende strijd voor onafhankelijkheid die daarop volgde was meedogenloos — veel van de oudere boeren met wie Karst vandaag werkt, vochten in die periode zij aan zij in de koffiebossen van Letefoho. De onafhankelijkheid kwam uiteindelijk op 20 mei 2002, toen Timor-Leste het eerste nieuwe land van het millennium werd.

Tegenwoordig is Timor-Leste een van de minst ontwikkelde landen in Zuidoost-Azië. Voedselzekerheid is een dringende zorg — de Global Hunger Index rangschikte het in 2023 als het land met de hoogste hongerindex in Zuidoost-Azië. De werkloosheid is hoog en de meerderheid van de werkende bevolking zijn zelfvoorzienende boeren, van wie de meesten koffie verbouwen. Karst is opgericht als directe reactie hierop — en elke beslissing die ze nemen over hoe ze inkopen, prijzen en verkopen, weerspiegelt dit.

De ingewikkelde geschiedenis van Timor-Leste en het daaropvolgende gebrek aan ontwikkeling hebben paradoxaal genoeg geleid tot een van de meest onderscheidende en milieuvriendelijke koffie-teeltomgevingen ter wereld. Omdat chemische meststoffen nooit op grote schaal werden geïntroduceerd in de Timorese landbouwpraktijk, is alle koffie die in het land wordt verbouwd standaard biologisch — een feit dat tot voor kort grotendeels onbekend was op de internationale specialty markt.

Alle koffie die Karst inkoopt, wordt geteeld onder een bladerdak van vlinderbloemige schaduwbomen — voornamelijk ai-kakeu (Casuarina) en ai-samtuku (Albizia) — die de temperatuur reguleren, voedingsstoffen aan de bodem toevoegen wanneer hun bladeren vallen, en een biodiverse ecosysteem ondersteunen dat natuurlijke plaagbestrijding biedt. De gemiddelde boerderij waarmee Karst werkt is 1,4 hectare, maar "boerderij" is bijna een verkeerde benaming: de Timorese uitdrukking is 'ba kafe laran' — ga de koffie in — omdat dit kleine bossen zijn, geen velden, met avocado’s, bananen, zoete aardappelen, yams en traditionele medicinale planten die naast de koffiebomen worden geteeld.

Kersenschillen van het pulpen, gecomposteerd met kippen- of koeienmest en aarde, worden vóór het regenseizoen aan de basis van de bomen aangebracht, waardoor fosfor en kalium worden geleverd ter ondersteuning van de bloei en wortelgezondheid. Er komt niets synthetisch in het systeem.

De variëteiten zijn even onderscheidend. De koffies van Karst worden geproduceerd uit een combinatie van Typica en Hybrido de Timor — een natuurlijk proces hybride tussen C. Arabica en C. Canephora die voor het eerst werd ontdekt in 1917. De Hybrido de Timor levert de kopkwaliteit van Arabica met de ziektebestendigheid van Robusta, en is sindsdien de genetische basis geworden voor veel van ’s werelds ziektebestendige cultivars, waaronder Sarchimors en Catimors. Nu klimaatverandering steeds meer druk legt op koffie-teeltgebieden wereldwijd, is de veerkracht van Timorese planten geen voetnoot — het wordt steeds belangrijker.

Karst is ongebruikelijk in de specialty green coffee wereld in één belangrijk opzicht: ze zijn zowel exporteur als importeur, wat betekent dat ze de volledige supply chain beheersen van de boerderijpoort in Letefoho tot het magazijn in het Verenigd Koninkrijk zonder tussenpersonen in welke fase dan ook. Elke zak met kersen of perkament wordt rechtstreeks door Stewart en Kar-Yee zelf gekocht bij elk huishouden en tijdens de oogst met hun pick-up truck van elke boerderij opgehaald.

Hun prijs wordt vastgesteld voordat de oogst begint en schommelt niet. In 2025 was hun boerderijpoortprijs voor rijpe rode kersen $0,85 per kilo gedurende de hele oogstperiode. De commerciële prijs in Letefoho opende datzelfde jaar op $0,50, piekte op $0,62 en daalde weer naar $0,55. Alle boerderijpoortprijzen, verwerkingskosten en verzendgegevens worden openlijk gepubliceerd op de website van Karst.

De 144 huishoudens waarmee Karst samenwerkt, zijn georganiseerd in zeven partnergroepen: Rotutu, Eratoi, Cristo Liurai, Hatuhei, Tau-Rema, Samoro en Remagoa. Sommigen verkopen kersen voor verwerking bij de centraal beheerde natte molen van Karst; anderen verwerken hun eigen perkament op huishoudniveau, ondersteund door de pulpmachines, fermentatie-emmers en droogbedden die Karst in de loop der jaren heeft geleverd en gefinancierd. De scheiding tussen groepen stelt Karst in staat om lot-niveau traceerbaarheid te behouden voor alles wat ze exporteren.

Wat Karst sinds 2017 in Letefoho heeft opgebouwd, is niet zomaar een inkoopoperatie — het is een verzameling van investeringen in mensen, infrastructuur en landbouwpraktijken. De tijdlijn van die investeringen wordt transparant op hun website gepubliceerd, jaar na jaar, maar de belangrijkste cijfers vertellen een deel van het verhaal: de exportvolumes zijn gegroeid van 4,8 ton in hun eerste jaar tot bijna 34 ton in 2025, met behoud van kwaliteit en meer dan 90% vooraf besteld voordat de oogst begon.

Fysieke investeringen omvatten de bouw en uitbreiding van een gecentraliseerde verwerkingsfaciliteit in Rotutu, de installatie van 900 meter waterleidingen om een betrouwbare watervoorziening te garanderen voor zowel de faciliteit als lokale huishoudens, de levering van pulpmachines, droogrekken en fermentatieapparatuur aan individuele landbouwhuishoudens, en — meest recent — de bouw van een nieuw magazijn en cupping-lab in Lebululi, dat met de hand wordt gebouwd door het lokale team van Karst.

Maun Simao, Karst's veldmanager, is een levenslange inwoner van Letefoho met meer dan 20 jaar ervaring in de koffie-industrie van Timor-Leste. Hij is een van de twee vaste, fulltime lokaal aangestelde leden van het Karst-team, met daarnaast seizoensarbeiders die worden ingehuurd, geregistreerd bij de arbeidsafdeling en betaald met sociale zekerheidsbijdragen. Karst stond vanaf het begin op formele arbeidsovereenkomsten, in een tijd waarin contant, op afroep werk de norm was in de regio.

In oktober 2023 lanceerde Karst een boomplantinitiatief: voor elke 10 kg groene boon die aan een partnerbrander wordt verkocht, beloven ze één zaailing te planten. Het doel is 1.800 koffiebomen per hectare, werkend naar een streefopbrengst van 5.400 kg kersen per hectare — een cijfer dat het gemiddelde gezinsinkomen en de langetermijnlevensvatbaarheid van de boerderij aanzienlijk zou verhogen.